Η ντροπαλότητα είναι μια συνηθισμένη συμπεριφορά στα παιδιά, που συχνά δημιουργεί προκλήσεις τόσο για τους ίδιους όσο και για τους γονείς τους.

Ένα ντροπαλό παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να κοινωνικοποιηθεί, να εκφράσει τις σκέψεις του ή να συμμετάσχει σε ομαδικές δραστηριότητες. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ντροπαλότητα δεν αποτελεί ελάττωμα, αλλά μια πτυχή της προσωπικότητας του παιδιού που μπορεί να καλλιεργηθεί με ευαισθησία και κατανόηση.

Επισκεφθήκαμε το νέο Κέντρο Ειδικών Θεραπειών & Εκπαίδευσης Ενσωμάτωση και συνομιλήσαμε με την ειδική παιδαγωγό Ματούλα Τσιάτσιου, απαντώντας σε όλες σας τις ανησυχίες.

Ποιο παιδί θεωρείται ντροπαλό; Ποια τα χαρακτηριστικά ενός ντροπαλού παιδιού;

Η ντροπαλότητα ή αλλιώς συστολή είναι η ανασταλτική προσέγγιση σε ένα κοινωνικό πλαίσιο. Η ντροπαλότητα συχνά παρεξηγείται επειδή δεν είναι ένα συναίσθημα, αλλά ένα μείγμα φόβου, έντασης και αμηχανίας. Ένα παιδί θεωρείται ντροπαλό όταν φαίνεται να έχει έλλειψη αυτοπεποίθησης ειδικά σενέο περιβάλλον ή όταν βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής. Όταν η προσοχή στρέφεται σε ένα ντροπαλό παιδί, τότε αυτό εμφανίζει σωματικά συμπτώματα στρες, όπως επιταχυνόμενους καρδιακούς παλμούς, εφίδρωση, τρέμουλο και μερικές φορές κοκκίνισμα.

Χαρακτηριστικά ενός ντροπαλού παιδιού:

• Κοινωνικό Άγχος – Η παρουσία των ανθρώπων φέρνει άγχος.
• Απαισιοδοξία – Η συστολή τους αναδύεται από την αρνητική σκέψη μερικές φορές για τονεαυτό τους ή τους άλλους ή την κατάσταση.
• Απόσυρση – Αυτά τα παιδιά προτιμούν να μείνουν απαρατήρητα.
• Φόβος – Υπάρχει ένα διαρκές υπόβαθρο φόβου για το τι συνέβη, τι συμβαίνει και τι πρόκειταινα συμβεί.
• Χαμηλό επίπεδο αυτοπεποίθησης – Σχετίζεται επίσης με το σύμπλεγμακατωτερότητας.
• Ήσυχα – Αυτά τα παιδιά δεν μιλούν πολύ ή δεν αλληλεπιδρούν πολύ με την ομάδα συνομηλίκων. Παραμένουν ήσυχα τις περισσότερες φορές.
• Μοναξιά – Προτιμούν να είναι μόνα στη δική τους παρέα, δηλαδή, η ζώνη άνεσής τους είναι όταν είναι μόνα τους, η παρουσία ανθρώπων γύρω μπορεί να προκαλέσει δυσφορία.

Για ποιους λόγους ένα παιδί μπορεί να είναι ντροπαλό;

Μερικές από τις πιθανές αιτίες της ντροπαλότητας, που συχνά λειτουργούν σε συνδυασμό, μπορεί ναπεριλαμβάνουν:

• Γενετική – πτυχές της προσωπικότητας μπορούν να αποφασιστούν, τουλάχιστον εν μέρει, από την κληρονομική γενετική σύνθεση του ατόμου.
• Προσωπικότητα – Τα συναισθηματικά ευαίσθητα και εύκολα εκφοβισμένα μωρά είναι πιο πιθανό να εκδηλώσουν μετέπειτα χαρακτηριστικά ντροπαλότητας.
• Επίκτητη συμπεριφορά – τα παιδιά μαθαίνουν, μιμούμενοι τα πιο σημαντικά πρότυπά τους:τους γονείς τους. Οι ντροπαλοί γονείς

μπορεί να «διδάξουν» τη συστολή στα παιδιά τους με το παράδειγμα.

• Οικογενειακές σχέσεις – τα παιδιά που δεν αισθάνονται ασφαλή προσκόλληση στους γονείς τους μπορεί να είναι ανήσυχα και επιρρεπή σε ντροπαλή συμπεριφορά.
• Έλλειψη κοινωνικής αλληλεπίδρασης – τα παιδιά που έχουν απομονωθεί από τους άλλους τα πρώτα χρόνια της ζωής τους μπορεί να μην έχουν τις κοινωνικές δεξιότητες πουεπιτρέπουν την εύκολη αλληλεπίδραση με άγνωστα άτομα.
• Σκληρή κριτική – τα παιδιά που πειράζονται ή εκφοβίζονται από σημαντικά άτομα στη ζωή τους(γονείς, αδέρφια και άλλα στενά μέλη της οικογένειας ή φίλοι) μπορεί να τείνουν προς τησυστολή.
• Φόβος της αποτυχίας – τα παιδιά που έχουν πιεστεί πάρα πολλές φορές πέρα από τιςδυνατότητές τους μπορεί να έχουν έναν φόβο αποτυχίας που παρουσιάζεται ωςντροπαλότητα.

Το παιδί μου είναι ντροπαλό, πρέπει να ανησυχήσω;

Όταν οι γονείς παρατηρούν ντροπαλότητα στο παιδί τους, μπορεί να αναρωτιούνται αν είναιφυσιολογικό ή αν προκαλεί ανησυχία.

Αν και η παιδική συστολή είναι συνηθισμένη, απασχολεί πολλούς γονείς, ιδιαίτερα αυτούς που δίνουν μεγάλη αξία στην κοινωνικότητα. Στην πραγματικότητα, μερικά παιδιά είναι απλά αποτραβηγμένα καιαργούν να «ζεσταθούν» σε νέες καταστάσεις.

• Αν έχουμε παρατηρήσει ότι το παιδί μας έχει μια φυσική τάση προς τη ντροπαλότητα, είναι χρήσιμο να το διαβεβαιώσουμε ότι δεν πειράζει να είναι λίγο ντροπαλό μερικές φορές. Αυτότους βοηθά να αισθάνονται ασφαλείς στον εαυτό τους και μπορεί να ενισχύσει τηναυτοεκτίμησή τους
• Η ντροπαλότητα είναι περισσότερο ανησυχητική εάν είναι επίμονη, παρά προσωρινή.
• Είναι σύνηθες τα παιδιά να είναι επιφυλακτικά με τους ενήλικες, αλλά λιγότερο συνηθισμένο τα παιδιά να είναι επιφυλακτικά με τα παιδιά της ηλικίας τους.
• Η ντροπαλότητα με γνωστούς κοινωνικούς εταίρους προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία απότη συστολή με αγνώστους.
• Δεν είναι ασυνήθιστο τα παιδιά να εκδηλώνουν κάποιο επίπεδο ντροπαλότητας, ειδικά ότανβρίσκονται σε νέα περιβάλλοντα, (π.χ. ξεκινούν σχολείο, συναντούν άτομα για πρώτη φορά).

Πως μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τα ντροπαλά παιδιά να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση;

Οι γονείς και οι φροντιστές μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο βοηθώντας τα παιδιά να μετριάσουν ή να ξεπεράσουν τη ντροπαλότητα. Το κλειδί είναι να μην υποθέτουμε ότι αυτό το χαρακτηριστικό τηςπροσωπικότητας είναι κακό.

Μερικές συμβουλές για γονείς και φροντιστές για το πώς να βοηθήσουν τα ντροπαλά παιδιά:

• Αποφύγετε τις ταμπέλες, όπως «ντροπαλό, φοβισμένο ή συνεσταλμένο», διότι είναιδύσκολο να ξεπεραστεί.
• Δημιουργήστε μια σχέση φροντίδας με το παιδί. Καθησυχάστε το παιδί ότι όλα τα παιδιάαισθάνονται ανασταλτικά κατά καιρούς.
• Μιλήστε απαλά και καθαρά. Να είστε έτοιμοι να περιμένετε υπομονετικά για μια απάντηση σεμια ερώτηση, γιατί το παιδί μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να απαντήσει.
• Αποφύγετε να πιέζετε το παιδί σας να συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες. Αντίθετα,παρέχετε μη απειλητικούς τρόπους για το παιδί να αλληλεπιδρά με τους συνομηλίκους του.
• Σχολιάστε τα δυνατά σημεία του παιδιού σας.
• Βοηθήστε το παιδί σας να δει ότι όλοι κάνουν λάθη και ότι κανείς δεν είναι τέλειος.
• Διδάξτε συγκεκριμένες κοινωνικές δεξιότητες με διάφορα μέσα, όπως παιχνίδι ρόλων, χρησιμοποιώντας κούκλες ή μαριονέτες.

Η καλύτερη απάντηση για να βοηθήσετε τα παιδιά να ξεπεράσουν τη ντροπαλότητα και την προσοχήτους είναι να παρέχετε μετρημένες εμπειρίες για να βοηθήσετε τα παιδιά να εξερευνήσουν τον κόσμο με ασφάλεια, προκειμένου να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να νιώσουν υποστήριξη μέσω ήπιαςκαθοδήγησης.

Πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε έναν ειδικό και να ζητήσουμε καθοδήγηση;

Η ντροπαλή συμπεριφορά του παιδιού σας μπορεί να είναι πρόβλημα εάν του προκαλεί μεγάλη αγωνία ή εμποδίζει την καθημερινή του ζωή. Για παράδειγμα:

• Εσείς ή το παιδί σας δεν μπορείτε να πάτε σε διάφορα μέρη λόγω της ντροπαλότητάς του.
• Το παιδί σας δείχνει σημάδια άγχους σε κοινωνικές καταστάσεις, όπως πάρτι ή σχολείο.
• Το παιδί σας λέει ότι νιώθει μοναξιά, αλλά δεν ξέρει πώς να συναναστραφεί με άλλαπαιδιά.
• Το παιδί σας αισθάνεται ότι δεν μπορεί να απαντήσει ή να κάνει ερωτήσεις στην τάξη.
• Έντονες εκρήξεις θυμού σε οποιαδήποτε κοινωνική κατάσταση.
• Ακατάλληλες συμπεριφορές για την ηλικία του (όπως το πιπίλισμα του αντίχειρα στην ηλικίατων 6 ετών και άνω).
• Αυτοαπομόνωση ανά πάσα στιγμή.

Οι εμφανείς συμπεριφορές όπως αυτές απαιτούν επαγγελματική βοήθεια (π.χ. από έναν ψυχολόγο).

Αν και θεωρείται χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, η ντροπαλότητα, ωστόσο, είναι μια κατάσταση του μυαλού και μπορεί να ξεπεραστεί εάν την αντιμετωπίσουμε σωστά σε νεαρή ηλικία με πλήρηυπομονή και ενθάρρυνση από την πλευρά μας. Η ντροπαλότητα πρέπει να αντικατασταθεί από τηναυτοπεποίθηση!