Πίνακας Περιεχομένου
Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχουμε γίνει μάρτυρες μιας ριζικής μεταμόρφωσης της κοινωνίας: πολλές δραστηριότητες που παλαιότερα λάμβαναν χώρα σε φυσικούς χώρους έχουν μεταφερθεί στο διαδίκτυο. Αυτή η αλλαγή οδήγησε στο κλείσιμο βιβλιοπωλείων, ταξιδιωτικών πρακτορείων, συνοικιακών κινηματογράφων, αιθουσών παιχνιδιών και ακόμη και τραπεζών, οι οποίες πλέον περιορίζονται σε λίγα καταστήματα. Είναι όμως σωστό να αποδίδουμε όλη την ευθύνη αυτής της μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία;
Οι δραστηριότητες που μετανάστευσαν στο διαδίκτυο
Σήμερα, η αγορά ενός βιβλίου δεν απαιτεί πλέον την επίσκεψη σε ένα βιβλιοπωλείο: πλατφόρμες όπως η Amazon επιτρέπουν την παραλαβή του απευθείας στο σπίτι. Η κράτηση ενός ταξιδιού έχει γίνει μια διαδικασία που πραγματοποιείται εύκολα μέσω smartphone, χωρίς μεσάζοντες. Η παρακολούθηση μιας ταινίας δεν σημαίνει πια να κάθεσαι σε μια βελούδινη πολυθρόνα: αρκεί μια σύνδεση στο Netflix ή στο Disney+.
Ακόμα και ο τζόγος, που παλαιότερα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με λαμπερές φυσικές αίθουσες, έχει σε μεγάλο βαθμό μεταφερθεί στο διαδίκτυο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το καζίνο NetBet.gr, το οποίο προσφέρει παραδοσιακά παιχνίδια όπως ρουλέτα, μπλάκτζακ και φρουτάκια, προσβάσιμα 24 ώρες το 24ωρο, χωρίς να χρειάζεται να φύγει κανείς από το σπίτι.
Μπροστά σε αυτό το σκηνικό, προκύπτει φυσικά το ερώτημα: έχουν ακόμα οι φυσικές δραστηριότητες πιθανότητες να αντέξουν;
Το μέλλον των φυσικών δραστηριοτήτων
Ορισμένες προσπαθούν να επιβιώσουν επενδύοντας σε βιωματικές εμπειρίες που η ψηφιακή τεχνολογία δεν μπορεί ακόμη να αναπαράγει πλήρως. Ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία μετατρέπονται σε πολιτιστικούς χώρους όπου διοργανώνονται συναντήσεις με συγγραφείς· οι κινηματογράφοι επανεφευρίσκονται ως πολυτελείς πολυκινηματογράφοι· ακόμη και εξειδικευμένα ταξιδιωτικά πρακτορεία ειδικεύονται σε εξατομικευμένα ταξίδια, όπου η ανθρώπινη συμβουλή παραμένει αναντικατάστατη.
Σύμφωνα με τον Γάλλο κοινωνιολόγο Μπρουνό Λατούρ, έναν από τους σημαντικότερους μελετητές της σύγχρονης κοινωνίας, «δεν πρόκειται για αντικατάσταση του φυσικού κόσμου από τον ψηφιακό, αλλά για μια υβριδοποίησή τους».
Με άλλα λόγια, το φυσικό στοιχείο δεν εξαφανίζεται: μετασχηματίζεται, προσαρμοζόμενο στο νέο ψηφιακό οικοσύστημα.
Στην πραγματικότητα, ακόμη και πολλές ψηφιακές επιχειρήσεις αναζητούν σήμερα μια φυσική παρουσία: ας σκεφτούμε τα προσωρινό κατάστημα από brands που γεννήθηκαν διαδικτυακά ή τις ζωντανές εκδηλώσεις που οργανώνονται από κοινότητες που δημιουργήθηκαν σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Το μέλλον θα είναι phygital: το νέο σύνορο της εμπειρίας
Αν και είναι αλήθεια ότι η ψηφιακή τεχνολογία επιτάχυνε την κρίση πολλών παραδοσιακών δομών, είναι εξίσου αλήθεια ότι το κλειδί για το μέλλον βρίσκεται στην ικανότητα να ενσωματώνεται το φυσικό και το ψηφιακό με έναν συνεργατικό τρόπο.
Δεν πρόκειται πλέον για επιλογή ανάμεσα στο ένα ή το άλλο, αλλά για τη δημιουργία «phygital» εμπειριών, όπου η φυσική παρουσία και η ψηφιακή πρόσβαση αλληλοσυμπληρώνονται και ενισχύονται.
Οι δραστηριότητες που θα καταφέρουν να διαφοροποιηθούν, προσφέροντας συναίσθημα, ανθρώπινη σχέση, εξατομίκευση και αίσθημα συμμετοχής, θα μπορέσουν όχι μόνο να επιβιώσουν αλλά και να αναπτυχθούν.
Αντίθετα, όσες συνεχίσουν να λειτουργούν απλώς ως πάροχοι αγαθών ή υπηρεσιών, χωρίς πρόσθετη εμπειρική αξία, κινδυνεύουν να παρασυρθούν από τη ραγδαία ταχύτητα της αλλαγής.
Ο κόσμος που μας περιμένει θα είναι ένα σύνθετο μωσαϊκό, όπου το ψηφιακό «κλικ» και το φυσικό «άγγιγμα» δεν θα αλληλοαποκλείονται, αλλά θα συνυπάρχουν και θα επαναπροσδιορίζουν την ίδια την έννοια της παρουσίας, της κοινότητας και της κατανάλωσης.
